De jaren negentig: het waren de hoogtijdagen van de alternatieve rock en grunge, met bovendien voor elk wat wils. Nirvana was er voor de coole sarcastische kids, Alice In Chains voor de getormenteerde zielen en Pearl Jam voor de serieuze types. De viespeuken hadden Red Hot Chili Peppers, Radiohead was er voor de sipneuzen. En The Smashing Pumpkins? Een band van en voor dwarse buitenbeentjes met ‘teenage angst’ en een onverstoorbare hang naar woede, liefde, melodrama en alles daartussenin. Op de dertigste verjaardag van magnum opus Mellon Collie And The Infinite Sadness ontleden we ‘The Wall for Generation X’ tot op het fiks van vlees voorziene bot.
Het is maar goed dat ik op mijn zestiende niet zo veel geld had, anders had ik nu ongetwijfeld rondgelopen met de getatoeëerde songtekst ‘The world is a vampire’ of ‘Despite all my rage I am still just a rat in a cage’. Of nog erger: ‘God is empty, just like me’. Jazeker: frontman, gitarist, song- en tekstschrijver Billy Corgan was vooral op de derde langspeler van The Smashing Pumpkins niet te beroerd om de teenage angst uit de luidsprekers te laten spatten, wat een deel van de critici destijds meewarig deed glimlachen.
Slimme kerel
Die lui beseften echter wellicht niet dat Corgan een heel slimme kerel was, die bovendien precies wist wat – en vooral wie – hij in 1995 met Mellon Collie And The Infinite Sadness wilde bereiken. Dus niet de ‘cool kids’ die hij kort de revue liet passeren in monsterhit 1979 of de cynische ouwe rockers. Nee, Mellon Collie And The Infinite Sadness was bedoeld voor mensen tussen de 14 en 24 jaar. “De leeftijdsgroep die nog daadwerkelijk luistert”, zoals hij hen zelf destijds omschreef. “Het album wordt vermoedelijk compleet verkeerd begrepen door de rockcritici van dertig jaar en ouder. Maar ik schrijf niet voor hen. Op Mellon Collie neem ik afscheid van mijn oude zelf. Ik bind een strik om mijn jeugd en prop ’m onder mijn bed.”
Hendrix en Beck
Die jeugd van Billy was trouwens niet helemaal ideaal. In het kort: zijn vader – “een drugsdealende, pistoolzwaaiende gek” – mishandelde hem zowel verbaal als fysiek. Zijn ouders scheidden toen Billy nog jong was, waarna hij opgroeide bij zijn grootouders. Daarnaast was Billy’s eigen verhouding tegenover pa Corgan complex: enerzijds verachtte hij de man, maar voor zijn muzikale kwaliteiten had hij veel respect. En het was dan ook William Sr. die een gitaar voor de jonge Billy kocht en hem aanspoorde naar Jimi Hendrix en Jeff Beck te luisteren. Die dualiteit, plus het feit dat Billy zich altijd ‘anders’ voelde maar ook gerespecteerd en geliefd wilde zijn, straalt dan ook volledig af van de muziek die hij met The Smashing Pumpkins maakt(e) – en dan met name van Mellon Collie And The Infinite Sadness.
Debuutplaat Gish (1991) was nog vooral een shoegazing hardrockplaat met grunge-invloeden die (overigens onterecht) verzoop in het geweld van Nirvana’s Nevermind en Pearl Jams Ten. Meesterwerk Siamese Dream (1993) ontstond vervolgens in een periode waarin het bijzonder slecht ging met Corgan. Zowel persoonlijk, in de vorm van een hardnekkige depressie en writer’s block, als met zijn band die op imploderen stond door onder andere een relatiecrisis (van gitarist James Iha en bassist D’arcy Wretzky) en het overmatige drank- en drugsgebruik van drummer Jimmy Chamberlin – wat weer onnoemelijk veel druk opleverde vanuit het platenlabel.
Weg met het writer’s block
Dat Siamese Dream desondanks een mainstream succes werd met meer dan vier miljoen verkochte exemplaren in de VS, had uiteindelijk een positief effect op Corgan en co. Corgans plan? Het volgende album moest groter en grootser worden en de erkenningsboost die het succes van Siamese Dream hem gaf, zorgde er bovendien voor dat zijn oude writer’s block in geen velden of wegen te bekennen was tijdens het schrijfproces. Hij schreef meer dan vijftig songs en hoewel platenlabel Virgin zijn idee omschreef als ‘de meest suïcidale carrièremove die je kunt maken’: Billy stond erop dat de derde plaat een dubbelalbum zou worden. Uiteindelijk won Corgan de ruzie en hij kreeg het gelijk aan zijn kant. Hij omschreef Mellon Collie And The Infinite Sadness richting de pers als ‘The Wall for Generation X’.
Grote woorden, die ook wel pasten bij een figuur als Corgan, maar Mellon Collie is qua thematiek lang niet zo duidelijk een conceptplaat als Pink Floyds meesterwerk. Wel is het een monsterlijk project: 28 songs, verdeeld over twee schijven die de titels Dawn To Dusk en Twilight To Starlight meekregen. Waarbij globaal gezien de eerste steviger en de tweede wat dromeriger van toon is, maar met op beide cd’s genoeg uitzonderingen op die regels om het geheel levendig en afwisselend te houden. En daar hebben we het woord dat de dubbelaar het best omschrijft: afwisselend. Want noem eens een andere plaat waarop alternative rock, grunge, heavy metal, hardrock en dreampop hand in hand staan te dansen met elektronische rock, shoegaze, powerpop, progressieve rock en artrock.
Allesverschroeiende herrie
Dat het album desondanks echt aanvoelt als een geheel, is dan ook een ware prestatie. Van het ingetogen instrumentale titelnummer naar het op alle fronten over de top vliegende, orkestrale Tonight, Tonight, maar ook de overgang van de doordenderende single Bullet With Butterfly Wings (met de legendarische openingsregel ‘The world is a vampire’ en het ‘rat in a cage’-refrein) naar de loeispannende, beklemmende ballad To Forgive en het gemak waarmee de meest poppy Pumpkins-single tot op dat moment (het hemelse 1979) overgaat in de allesverschroeiende bak herrie die Tales Of A Scorched Earth heet: het zou allemaal niet moeten kloppen, mogen of kunnen, maar het kon. En het klopte.
Verder lezen? Het complete artikel over The Smashing Pumpkins lees je in de wintereditie van Lust For Life, die vanaf 19 december in de winkel ligt! De heruitgave van Mellon Collie And The Infinite Sadness met tal van extra’s verscheen onlangs als 4cd- en 6lp-set.
Foto: Universal Music Archives
0 Reacties